Kinh nguyệt ra nhiều và nguy cơ thiếu máu thiếu sắt ở phụ nữ

Nhiều chị em quen với cảm giác mệt rã rời mỗi kỳ “đèn đỏ”, da xanh xao, leo vài bậc cầu thang đã thở dốc, nhưng lại nghĩ đó là chuyện bình thường của phụ nữ. Thực tế, kinh nguyệt ra quá nhiều hoặc kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến phụ nữ bị thiếu máu thiếu sắt. Nhận biết sớm và xử trí đúng sẽ giúp chị em lấy lại sức khỏe, sự tập trung và năng lượng mỗi ngày.

Vì sao kinh nguyệt nhiều dễ dẫn đến thiếu máu?

Sắt là nguyên liệu để cơ thể tạo ra hemoglobin – thành phần trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Mỗi lần mất máu là cơ thể mất đi một lượng sắt nhất định. Theo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, mất máu do kinh nguyệt, đặc biệt là rong kinh hoặc chu kỳ kéo dài, là một trong những nguyên nhân gây thiếu máu thiếu sắt – dạng thiếu máu phổ biến nhất.

Tâm Anh cũng mô tả thiếu máu thiếu sắt diễn tiến qua nhiều giai đoạn: ban đầu cơ thể dùng dần lượng sắt dự trữ (chỉ số ferritin giảm nhưng xét nghiệm công thức máu có thể vẫn bình thường), sau đó là thiếu sắt nhưng chưa thiếu máu, cuối cùng mới đến thiếu máu thực sự. Điều này giải thích vì sao nhiều chị em mất máu kinh nhiều trong thời gian dài mà không hề hay biết, cho đến khi cơ thể “báo động”.

Theo Tâm Anh, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, phụ nữ mang thai, sau sinh và các em gái tuổi dậy thì là những nhóm có nguy cơ cao thiếu máu thiếu sắt.

Thế nào là kinh nguyệt ra nhiều?

Mỗi người có lượng kinh khác nhau, nên rất khó tự đánh giá. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), chị em có thể đang bị kinh nguyệt ra nhiều nếu:

  • Phải thay băng vệ sinh hoặc tampon sau mỗi 1–2 giờ, hoặc phải đổ cốc nguyệt san thường xuyên hơn mức khuyến cáo.
  • Phải dùng cùng lúc hai loại sản phẩm (ví dụ băng vệ sinh và tampon).
  • Kỳ kinh kéo dài hơn 7 ngày.
  • Ra cục máu đông có kích thước lớn hơn khoảng 2,5 cm.
  • Máu kinh thấm ra quần áo, ga giường.
  • Phải tránh các hoạt động thường ngày như tập thể dục, hoặc nghỉ làm vì kỳ kinh.
  • Thường xuyên thấy mệt mỏi hoặc hụt hơi.

NHS cho biết kinh nguyệt nhiều có thể do các bệnh lý ở tử cung, buồng trứng như u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung, bệnh tuyến cơ tử cung, viêm vùng chậu; do rối loạn đông máu; do một số loại thuốc. Ra nhiều kinh đôi khi cũng xảy ra ở giai đoạn mới có kinh, sau sinh hoặc khi gần mãn kinh.

Dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt cần để ý

Theo Bệnh viện Tâm Anh, thiếu máu thiếu sắt có thể biểu hiện qua:

  • Mệt mỏi, uể oải kéo dài, giảm khả năng tập trung.
  • Da, niêm mạc (môi, mí mắt) nhợt nhạt.
  • Khó thở, tim đập nhanh khi gắng sức, chóng mặt.
  • Tay chân lạnh hoặc tê; móng tay dễ gãy.
  • Thèm ăn những thứ lạ như đất, phấn.
  • Đau ngực khi thiếu máu nặng.

Nếu để kéo dài, thiếu máu thiếu sắt có thể gây loạn nhịp tim, suy tim, giảm sức đề kháng; ở phụ nữ mang thai còn làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân.

Chăm sóc và phòng ngừa tại nhà

Song song với việc thăm khám để tìm và xử lý nguyên nhân ra kinh nhiều, chế độ ăn hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc bù lại lượng sắt đã mất. Theo Bệnh viện Tâm Anh:

  • Ăn thực phẩm giàu sắt: thịt đỏ, gan, hải sản, trứng, các loại đậu, rau lá xanh đậm. Sắt từ nguồn động vật được cơ thể hấp thu tốt hơn sắt từ thực vật.
  • Kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, dâu tây, kiwi, ớt chuông, cà chua trong cùng bữa ăn để tăng hấp thu sắt.
  • Hạn chế trà, cà phê, sữa ngay trong hoặc sát bữa ăn giàu sắt, vì chúng có thể cản trở hấp thu sắt.
  • Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên hỏi ý kiến bác sĩ về việc có cần bổ sung sắt hay không, liều lượng và thời gian dùng. Không nên tự ý dùng sắt kéo dài khi chưa có chỉ định.

Bên cạnh đó, chị em nên ghi chép lại chu kỳ kinh: ngày bắt đầu, số ngày hành kinh, số lần thay băng mỗi ngày, có máu cục hay không. Những ghi chép này rất hữu ích khi đi khám.

Khi nào cần đi khám?

Theo NHS, chị em nên đi khám khi:

  • Kinh nguyệt ra nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc, hoặc đã kéo dài một thời gian.
  • Đau bụng kinh dữ dội.
  • Ra máu giữa hai kỳ kinh hoặc sau quan hệ tình dục.
  • Ra kinh nhiều kèm đau khi đi tiểu, đi đại tiện hoặc khi quan hệ.

Ngoài ra, hãy đi khám sớm nếu thấy mệt mỏi, hoa mắt, khó thở, tim đập nhanh kéo dài. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra thiếu máu thiếu sắt (công thức máu, ferritin) và siêu âm phụ khoa để tìm nguyên nhân ra kinh nhiều. Theo Tâm Anh, điều trị nguyên nhân gốc là điều kiện cần để thiếu máu không tái phát.

Lời kết

Mệt mỏi, xanh xao mỗi kỳ kinh không phải là điều chị em buộc phải chịu đựng. Lắng nghe cơ thể, theo dõi chu kỳ, ăn uống đủ chất sắt và chủ động đi khám khi kinh nguyệt bất thường là cách đơn giản để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Thiếu máu thiếu sắt: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
  2. NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) – Heavy periods